10 năm lao động thời vụ nước ngoài tại Hàn Quốc: “Cứu cánh” cho nông thôn thiếu nhân lực nhưng vẫn còn nhiều bất cập

Sau 10 năm triển khai trên toàn quốc, chương trình lao động thời vụ nước ngoài đã trở thành nguồn nhân lực không thể thiếu đối với ngành nông nghiệp và ngư nghiệp Hàn Quốc. Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực trong việc giải quyết tình trạng thiếu lao động do già hóa dân số, chương trình cũng bộc lộ nhiều vấn đề như vi phạm quyền lao động, môi giới bất hợp pháp và tình trạng bỏ trốn khỏi nơi làm việc.

Lao động thời vụ nước ngoài trở thành lực lượng thiết yếu của nông thôn Hàn Quốc

Theo Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn Hàn Quốc, trong nửa đầu năm 2026, số lượng lao động thời vụ nước ngoài được phân bổ đạt 93.503 người, mức cao nhất từ trước đến nay.

Khác với chương trình cấp phép lao động nước ngoài yêu cầu thời gian cư trú dài hạn từ 3 năm trở lên, chương trình lao động thời vụ cho phép tuyển dụng lao động nước ngoài trong thời gian ngắn, chủ yếu phục vụ các mùa vụ cao điểm của ngành nông nghiệp và thủy sản.

Chương trình được thí điểm lần đầu vào năm 2015 tại huyện Goesan, tỉnh Chungcheong Bắc trong ngành trồng cải thảo. Sau thời gian thử nghiệm và mở rộng, chương trình chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc từ năm 2017.

Số lượng lao động được phân bổ tăng đều qua từng năm, góp phần giải quyết đáng kể tình trạng thiếu hụt nhân lực tại các vùng nông thôn đang đối mặt với già hóa dân số và suy giảm dân số nghiêm trọng.

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế Nông thôn Hàn Quốc, dân số nông hộ trong năm 2026 chỉ còn khoảng 1,945 triệu người, lần đầu tiên giảm xuống dưới mốc 2 triệu người.

Đáng chú ý, tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên trong khu vực nông nghiệp được dự báo sẽ tăng lên 56,6%, cao hơn mức 56% của năm trước.

Trong bối cảnh đó, việc có được lao động thời vụ nước ngoài hay không đã trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả sản xuất của nhiều hộ nông dân.

Ông Lee Seok Jong (52 tuổi), một nông dân trồng hẹ trên diện tích khoảng 8.000 pyeong tại huyện Yangpyeong, tỉnh Gyeonggi, hiện đang sử dụng 4 lao động thời vụ nước ngoài.

Ông chia sẻ:

"Trồng hẹ là công việc đòi hỏi rất nhiều nhân công. Nếu không có lao động thời vụ nước ngoài, chúng tôi gần như không thể duy trì sản xuất. Tôi đã tuyển dụng họ suốt 4 năm qua và sẽ tiếp tục làm như vậy nếu có cơ hội."

Các địa phương tăng cường hỗ trợ để thu hút lao động nước ngoài

Nhận thức được vai trò quan trọng của lực lượng lao động này, nhiều địa phương tại Hàn Quốc đang triển khai hàng loạt chính sách hỗ trợ.

Tỉnh Jeju hỗ trợ chi phí vé máy bay cho lao động thời vụ khi kết thúc hợp đồng và trở về nước. Mức hỗ trợ tối đa gồm:

Vé máy bay nội địa khứ hồi giữa Jeju và đất liền: tối đa 160.000 won.

Vé máy bay quốc tế một chiều về nước: tối đa 300.000 won.

Tỉnh Gyeongsang Nam hỗ trợ chi phí thuê xe đón lao động tại sân bay, chi phí tham gia các loại bảo hiểm bắt buộc, cải thiện chỗ ở và mua sắm dụng cụ lao động.

Tại Chungcheong Bắc, các địa phương bố trí tổng cộng 16 phiên dịch viên hỗ trợ lao động nước ngoài. Một số huyện như Jecheon, Yeongdong, Jincheon, Goesan, Eumseong và Danyang còn hỗ trợ chi phí xét nghiệm ma túy.

Thành phố Gunsan thuộc tỉnh Jeolla Bắc cũng hỗ trợ 50% chi phí vé máy bay cho lao động quay trở lại Hàn Quốc làm việc và cung cấp dịch vụ phiên dịch chuyên trách.

Nhiều vi phạm về quyền lao động và môi giới bất hợp pháp bị phát hiện

Bên cạnh những mặt tích cực, chương trình vẫn đang đối mặt với nhiều vấn đề cần giải quyết.

Theo kết quả kiểm tra giữa kỳ do Bộ Tư pháp Hàn Quốc công bố ngày 7/5 vừa qua về tình hình bảo vệ quyền lợi lao động thời vụ nước ngoài, cơ quan chức năng đã phát hiện 84 trường hợp vi phạm tại 61 cơ sở sản xuất thuộc 8 địa phương trên cả nước.

Các vi phạm chủ yếu gồm:

25 trường hợp vi phạm điều kiện lao động như không trả lương tối thiểu, không thanh toán tiền làm thêm giờ, nợ lương hoặc không bảo đảm ngày nghỉ.

25 trường hợp xâm phạm nhân quyền như hạn chế sử dụng điện thoại hoặc lăng mạ bằng lời nói.

18 trường hợp thiếu các thiết bị phòng cháy chữa cháy cần thiết.

16 trường hợp bố trí lao động ở trong các container không đủ điều kiện sinh hoạt.

Tại huyện Goheung, Bộ Lao động Hàn Quốc tiến hành thanh tra đặc biệt đối với hai cơ sở nuôi hàu và phát hiện số tiền lương bị nợ của 26 lao động thời vụ nước ngoài lên tới 31,7 triệu won.

Đáng chú ý, hai môi giới trung gian đã chiếm đoạt khoảng 7 triệu won bằng cách khấu trừ tiền hàng tháng từ thu nhập của người lao động.

Bộ Lao động đã khởi tố hình sự các chủ sử dụng lao động và môi giới liên quan đến 24 hành vi vi phạm được xác nhận.

Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng xử phạt hành chính 6,3 triệu won đối với các trường hợp không lập sổ lương hoặc không cung cấp bảng lương cho người lao động.

Hàn Quốc hướng tới xây dựng hệ thống quản lý bền vững hơn

Để khắc phục những tồn tại hiện nay, nhiều địa phương đang tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cải thiện điều kiện sinh hoạt cho lao động nước ngoài.

Huyện Inje, tỉnh Gangwon là một trong những địa phương được đánh giá tích cực nhờ hợp tác trực tiếp với chính quyền địa phương tại Philippines, không thông qua môi giới.

Tính đến ngày 9/6 năm nay, toàn bộ 705 lao động thời vụ dự kiến làm việc tại huyện đã hoàn tất nhập cảnh. Ngoài ra còn có 211 lao động được tuyển theo hình thức mời thân nhân của người nhập cư kết hôn đến Hàn Quốc làm việc thời vụ.

Chị Yolanda Rivera (30 tuổi), quốc tịch Philippines, cho biết:

"Ký túc xá ở đây thực sự rất tốt. Mọi vật dụng cần thiết cho cuộc sống đều được chuẩn bị đầy đủ và chu đáo. Tôi không gặp bất kỳ khó khăn nào trong thời gian sinh sống tại đây. Nếu có cơ hội, tôi muốn quay lại làm việc vào năm sau và hy vọng sẽ có thêm nhiều lao động Philippines được làm việc tại nơi này."

Trong khi đó, thành phố Nonsan thuộc tỉnh Chungcheong Nam đang đầu tư khoảng 10 tỷ won để xây dựng khu ký túc xá chuyên biệt dành cho lao động thời vụ nước ngoài.

Các chuyên gia cho rằng để chương trình tiếp tục phát huy hiệu quả trong dài hạn, Hàn Quốc cần xây dựng hệ thống quản lý minh bạch, tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động và quy định rõ trách nhiệm của chủ sử dụng lao động.

Sau 10 năm triển khai, chương trình lao động thời vụ nước ngoài đã góp phần giải quyết đáng kể tình trạng thiếu hụt nhân lực tại các vùng nông thôn Hàn Quốc. Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, việc nâng cao điều kiện làm việc và bảo đảm quyền lợi cho người lao động vẫn là nhiệm vụ cần được ưu tiên trong thời gian tới.

Cre : Naver